Registreren van archeologische collecties

Doorontwikkeling Memorix Maior

Bij de start van Memorix Maior is er in samenwerking met de toen deelnemende instellingen gekozen welke informatie geregistreerd kon worden. Met het groeiende aantal deelnemers is deze behoefte door de jaren heen uitgebreid. Zo hebben we een aparte entiteit voor documenten en een uitgebreid formulier met nieuwe velden toegevoegd. In de afgelopen periode kregen we ook steeds vaker de vraag naar de mogelijkheid om archeologische objecten vast te kunnen leggen. Deze zouden natuurlijk geregistreerd kunnen worden in de entiteit Objecten, maar daar is het niet mogelijk om vondstgegevens vast te leggen.

Werkgroep Archeologische objecten

In 2025 hebben we een werkgroepje opgesteld van organisaties met een archeologische collectie. Samen met hen wilden we onderzoeken wat de mogelijkheden binnen de huidige inrichting zijn en wat er essentieel is voor het vastleggen van archeologische items.

In deze groep werden we ondersteund door het Cultuurhuis Bergeijk, Museum Romeins Halder, Museum Ceuclum, het Noord-Brabants Archeologisch Genootschap en Ria Berkvens.

Hun kennis van archeologie en archeologisch onderzoek en ervaring met het beheren van archeologische collecties was essentieel voor het verkennen van de nieuwe verbeteringen.

Een belangrijk punt dat de werkgroep ons mee gaf, was dat een eventuele registratiemogelijkheid geen vervanging van registratie in Portable Antiquities Netherlands (PAN) moet zijn. Vondsten die gedaan worden, moeten altijd bij PAN gemeld worden. De registratie in Memorix Maior is voor intern collectiebeheer en eventuele externe presentatie.

Verder was het belangrijk om aan te sluiten bij landelijke systemen en standaarden. Veel informatie over vondsten is al geregistreerd binnen PAN. Professionele opgravingen worden daarnaast vastgelegd in het Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De informatie die daarin vastgelegd wordt, is relevant om op te kunnen zoeken, maar hoeft niet allemaal overgenomen te worden in een eigen registratiesysteem.

Nieuwe mogelijkheden

Met de werkgroep kwamen we tot de conclusie om een nieuwe entiteit Archeologische objecten toe te voegen onder de verzameling Objecten. Je kunt hier nu kiezen tussen de entiteit Objecten of de entiteit Archeologische objecten.

Het verschil tussen deze entiteiten zit vooral in een paar kleine aanpassingen en extra velden. In de entiteit Archeologische objecten heb je de mogelijkheid om:

• Vondstgegevens van het object toe te voegen.
• Koppelingen te leggen met het Archeologisch Basis Register (ABR). Dit is de archeologische termenlijst van de RCE.
• Verwijzingen te maken naar PAN en Archis.

Vondstgegevens

De belangrijkste informatie die je niet goed kon vastleggen in de entiteit Objecten was de informatie over de vondst. Bij een archeologisch object is het natuurlijk belangrijk, waar, wanneer en in welke context iets gevonden is.

Naast de locatie van de vondst, kun je verder de vondstdatum, vinder, vondsttype en context vastleggen. Vondsttype en context zijn hierbij koppelingen met het ABR. Vondsttype verwijst hierbij naar de soort van opgraving, zoals bijvoorbeeld een detectievondst of een archeologische opgraving. Context verwijst naar de context waarin het object gevonden is. Een zwaard dat gevonden is in een vorstengraf vertelt een ander verhaal dan een zwaard op een slagveld.

Koppelingen met het ABR

Met het Archeologisch Basis Register hebben we een nieuwe termenlijst gekoppeld met Memorix Maior. Deze lijst wordt beheerd door de RCE en bevat een ‘archeologisch begrippenkader’ waarmee onderzoeken, vondsten en sporen beschreven kunnen worden. Het is een hiërarchische lijst met verschillende informatie en past bij de standaarden omtrent het vastleggen van collecties.

We hebben het ABR toegevoegd aan de velden:

• Objectnaam
• Datering
• Vondsttype
• Context

Bij het ABR is het belangrijk om te weten waarnaar je zoekt. Kijk daarvoor ook vooral in de Entiteitshelptekst voor Archeologische objecten. Hier vind je voor de bovenstaande velden welke waarden je het beste kunt gebruiken. Om zelf door het ABR te zoeken kun je het beste zoeken binnen de RCE Erfgoedthesaurus. Hier kun je ook door de hiërarchie zoeken. 

PAN en Archis

Zoals eerder beschreven is het de bedoeling dat alle vondsten gemeld worden in PAN of Archis. Hier wordt heel veel informatie over de opgraving vastgelegd. Deze informatie is reuze interessant, maar het is niet nodig om alle informatie op twee plekken vast te leggen. Daarom kiezen we ervoor om de registratienummers van de vondsten op te nemen bij het record. Mensen die meer informatie over de vondst willen, kunnen deze dan vinden bij de betreffende organisatie.

Wil je aan de slag met de entiteit Archeologische objecten? Kijk dan in onze entiteitshelptekst op de pagina Alle entiteiten uitgelegd. 

Als je vragen hebt over deze wijzigingen kun je die stellen via onze helpdesk op helpdesk@brabantcloud.nl.